انواع قارچ های جنگلی + تصاویر قارچ جنگلی خوراکی و قارچ سمی همان طور که می دانید قارچ ها به عنوان یکی از مواد غذایی با ارزش مورد استفاده قرار می گیرند. در این مطلب در مورد انواع قارچ های جنگلی مطالبی آورده شده است. هم چنین تصاویری از انواع قارچ های جنگلی را مشاهده می کنید و مطالبی در مورد قارچ های سمی مطالعه خواهید کرد.
انواع قارچ جنگلی
انواع قارچ های خوراکی گونه های مختلفی دارند. برخی از گونه ها در طبیعت به صورت وحشی تولید می گردند و برخی دیگر از آن ها پرورش داده می شوند. این قارچ ها در انواع شکل ها و مزه ها قابل دسترس هستند.
مزه برخی از قارچ ها ملایم تا حدی آجیلی هستند و هم چنین قارچ ها می توانند بسیار شکننده، نرم یا ترد باشند. قارچ های شیپور سیاه، قیفی، خارپشتی، یال شیر، خرچنگی، مرغ جنگل، مورال و ترومپت پادشاه از انواع قارچ های جنگلی هستند.
قارچ های شیپور سیاه در زمان چیدن دارای رنگ خاکستری یا قهوه ای تیره می باشند ولی بعد از چیدن رنگ آن ها به سیاه تغییر می کند. لازم است این قارچ ها قبل از مصرف به طور کامل بپزند. نوع قیفی و مورال جزء پرمصرف ترین قارچ های منطقه ایالات متحده می باشند که معمولا در فصل تابستان و اوایل فصل پاییز رشد می کنند. مزه خوبی دارند و بسیار زیبا هستند.
انواع قارچ های خوراکی به وفور در مناطق پست و مرتفع، سایه ها و کنار جاده ها رشد می کنند. خارپشتی ها طعم مشابهی با قارچ های قیفی دارند و در تهیه غذاها و پیتزاها مورد استفاده قرار می گیرند. یال شیرها سفید رنگ هستند و ظاهر بزرگی دارند. در زمان کمی پخته می شوند و بعد از پخت حجم کمتری دارند. نوع خرچنگی مزه و طعمی همانند خرچنگ را دارند از این رو با این نام شناخته می شوند.
قارچ های مرغ جنگل مزه و طعم عالی دارند و در مدت زمان کمی پخته می شوند. مورال ها مانند نوع اسفنجی هستند و رنگ آن ها مایل به سیاه است. به دلیل داشتن شکل مخروطی شستشوی آن ها آسان نیست ولی طعم لذیذ و خوبی دارند. نوع ترومپت پادشاه به آسانی خرد می شوند و طعم و عطر خوبی را به سوپ و تارت می دهد.
قارچ های خوراکی شمال
جنگل های شمال ایران شرایط اقلیمی و خاک متفاوتی دارند از این رو شاهد رشد انواع قارچ ها در این مناطق هستیم.
قارچ زرده کیجا
قارچ خوراکی زرده کیجا یکی از گونه های ارزشمندی است که در این منطقه در دسترس می باشد.این نوع قارچ در اواخر فصل تابستان و اوایل فصل پاییز در مناطق خاکی، توده های بلوط، راش ممرستان، توده های بلوطی و … رشد می کند. بیشتر در مازندران دیده می شود و بسیار خوشمزه می باشد. کلاهک آن شکلی قیفی دارد و رنگ آن زرد تا نارنجی است.
قارچ زرد کیجا
قارچ گوشگ ( قارچ ژولیده )
قارچ گوشگ نوع دیگری از قارچ های خوراکی شمال هستند. این نوع در فصل بارانی بهار رشد می کند. مرد پشمالو نامی است برخی افراد به آن داده اند. دارای کلاهک سفیدی است و فلس هایی اطراف آن را پوشانده است. توصیه می گردد بعد از برداشت بلافاصله مصرف شود. قارچهای نورس ژولیده قابل خوردناند اما با سیاه شدن پرهها باید از خوردن آنها پرهیز کرد.
قبل از مصرف این قارچ بایستی آن را در آب به همراه کمی نمک به مدت سی دقیقه جوشانید و سپس آبکشی کرد. چیدن این قارچ به افراد مبتدی توصیه نمی شود چراکه شباهت زیادی به قارچ های سمی کلاهک جوهری جوان دارد (Coprinopsis atramentaria, common ink cap or inky cap). همچنین مصرف این قارچ به همراه هر نوع نوشیدنی الکلی باعث بروز عوارض ناخوشایندی همچون تهوع خواهد شد.
قارچ گوشگ ( قارچ ژولیده )
قارچ کرمئوش
قارچ کرمئوش در ایام بارانی فصل بهار و پاییز رشد می کند. گونه آن از نوع قارچ های چتری و تیغک دار می باشد. نوع افرا گوشگ بر روی تنه ی درختان کهن رشد می کند و دارای رنگ زرد متمایل به قهوه ای است.
قارچ ها منبع بسیار خوبی از ویتامین د محسوب می شوند. همچنین این قارچ ها حاوی ژرمانیوم، یک ماده معدنی موثر، سلنیوم، یک ماده معدنی آنتی اکسیدان و همچنین ماده معدنی دیگری مانند مس؛ نیاسین، پتاسیم و فسفر هستند. این نوع از قارچ ها سرشار از ویتامین ث، پروتئین، کلسیم و آهن می باشند. علاوه بر آن، قارچ ها حاوی کیتین و بتا گلوکان های محلول هستند که به شدت برای بدن ما مفید می باشند.
قارچ کرمئوش
قارچ های جنگلی خوراکی ایران
انواع قارچ ها یکی از خوشمزه ترین خوراکی هایی است که در پخت غذاها مورد استفاده قرار می گیرد. قارچ های مختلفی برای مصرف پرورش داده می شوند. قارچ های دکمه ای سفید، قهوه ای، پورتوبلو، قیفی، شاه صدف، صدفی، انوکی، شیتاکه، مورل، مرغ چوب، کوپرینوس، یال شیر و ریشی از پر مصرف ترین نوع قارچ ها هستند.
نوع دکمه ای یا سفید جز پرطرف دارترین نوع قارچ ها هستند و در انواع سوپ ها و پیتزاها استفاده می شوند. نوع قهوه ای بالغ شده نوع سفید هستند که دیرتر جمع آوری شده اند. توجه داشته باشید کلاهک آن ها کاملا بسته باشد و تیغه های آن ها را نبینید و همچنین درون آن ها سفید باشد. نوع پورتوبلو از گونه قارچ های دکمه ای می باشند و دارای مواد غذایی با ارزش مس، پنتوتنیک اسید، ریبوفلاوین، نیاسین، سلنیوم و پتاسیم می باشد.
قارچ زرد کیجا قارچ جنگلی
قارچ گران قیمت “زرد کیجا ” به معنی دختر زرد یا قارچ مورال با نام علمی Morchella اگر به روستاهایی در مازندران سفر کردید و گذرتان به جنگل افتاد، از بومیها سراغ قارچی را بگیرید که مزه گوشت میدهد، آن را کباب کنید و طعم خوشی که برای همیشه زیر زبانتان میماند را تجربه کنید که اسم این قارچ، «زرد کیجا» است و مازندرانیها با آن غذاهای لذیذی میپزند که خوردن آنها را فقط یک بار به شما توصیه میکنیم زیرا با یک بار تجربه طعم آن خودتان همیشه سراغش را میگیرید.
« زرد کیجا » یک نام مازندرانی برای نوعی قارچ و «کیجا» در زبان مازندرانی به معنی دختر است بنابراین معنی نام این قارچ «دختر زرد» است که به دلیل زیبایی، مازندرانیها این نام را بر آن نهادند. زرد کیجای جنگلی، قارچی با طعم گوشت و از نظر خواص مزه گوشت قرمز را میدهد و معمولا با این قارچ «کباب زرد کیجا»، «زرد کیجا پلو» و «خورشت زرد کیجا» پخته میشود.
مطالعه جدیدی که در مجله “اکولوژی و مدیریت جنگل”(Forest Ecology and Management) به چاپ رسیده است نشان میدهد که این قارچها بلافاصله بعد از آتشسوزی در مناطق جنگلی رشد میکنند.نتایج این مطالعه نشان میدهد که آتش رشد قارچهای مورل را تحریک میکند.
عکس قارچ های خوراکی
در زیر تصاویر انواع قارچ خوراکی را مشاهده می کنید.
قارچ دکمه ای
قارچ جنگلی قهوه ای
قارچ جنگلی قیفی
قارچ درختی خوراکی
مصرف انواع قارچ درختی خوراکی نقش مهمی در درمان بیماری ها دارد و در گونه های مختلفی پرورش داده می شوند. برخی از آن ها سمی هستند بنابراین لازم است دقت لازم را داشته باشید. قارچ های آگاریک، بولتوس، میلکپ، راسولا و آمانیت از جمله نمونه های سمی می باشند. قارچ های صدفی دینگری، صدفی خرما، صدفی درخت، صدفی طلایی، شاه صدف و صدفی آبالون از نمونه قارچ های درختی هستند که مورد استفاده قرار می گیرند.
دستور پخت غذا با قارچ پورتوبلو شکم پر
یه دستور غذایی ساده برای شام که کمتر از ۲۵ دقیقه آماده می شه.
“قارچ پورتوبلو شکم پر”
مواد لازم:
قارچ پورتوبلو:۴عدد(بهجت اباد داره ولی پیدا نکردین قارچ دکمه یی بزرگ استفاده کنید)
روغن زیتون:۲ ق غ
ذرت:۱/۲ فنجان
لوبیا سیاه آبکش شده:۱/۲فنجان(خواربار فروشیا دارن)
سس انچیلادا: ۱ فنجان(طرز تهیه ش تو هایلایت هست)
نمک:۱/۴ ق چ
ارد:۱ ق غ
پنیر موزارلا:۱ فنجان
پیازچه:۲ ق غ
برای تهیه پورتوبلو، ابتدا باید به آرامی درپوش قارچ و سطح زیری اونو بشورید( به قارچ هایی با کلاه های گرد و بدون ترک نیاز دارید ). بعد، با استفاده از یک قاشق،خیلی اهسته توی کلاهک قارچ خالی کنید و دوباره آبکشی کنید. بزارید کمی خشک بشن. روی کلاهک های قارچ رو به روغن زیتون آغشته کنید و توی یه بشقاب بزرگ بچینید. توی یه کاسه متوسط، سس انچیلادا، نمک و آرد را با همزن بزنید تا گلوله ای باقی نمونه.ذرت و لوبیا سیاه و پیازچه رو مخلوط میکنیم ،و توی هر قارچ حدود ۲ ق غ بریزید روی اونا رو با پنیر پر کنید.
این قارچها رو به دو روش مختلف میتونید بپزید.
اول: گریل
گریل رو روی حرارت متوسط رو به بالا (۴۵۰درجه فارنهایت) گرم و با روغن چرب کنید. قارچ ها رو مستقیماً روی گریل یا روی سبد کباب سبزیجات قرار بدین و به مدت ۵-۶ دقیقه کباب کنید تا قارچ ها کمی نرم بشن و پنیر آب بشه.
دوم: فر
فر رو با دمای ۴۵۰ درجه فارنهایت گرم کنید. قارچ ها را روی سینی فر بچینید و۵ تا ۱۰ دقیقه بپزید. زمان پخت قارچ ها بسته به اندازه شون کمی فرق داره.(باید کمی نرم باشن اما کاملاً جمع نشده باشن)
در جنگلهای شمال ایران، بهویژه در نوار سبز و مرطوب کناره دریای خزر و محدودهی جنگلهای هیرکانی، تنوع بسیار بالایی از قارچها دیده میشود. این قارچها به دو گروه کلی خوراکی و سمی تقسیم میشوند. شناخت درست این گونهها اهمیت حیاتی دارد، زیرا برخی قارچهای سمی از نظر ظاهر شباهت زیادی به گونههای خوراکی دارند و مصرف اشتباه آنها میتواند منجر به مسمومیت شدید یا حتی مرگ شود.
اهمیت قارچها در اکوسیستم جنگلهای شمال
قارچها نقش مهمی در چرخهی مواد غذایی جنگل دارند:
- تجزیهکنندهی بقایای گیاهی و چوبهای پوسیده
- کمک به جذب مواد معدنی توسط ریشه درختان (همزیستی میکوریزا)
- شاخص سلامت زیستبومهای جنگلی
به دلیل رطوبت بالا، خاک غنی و پوشش درختی متنوع (راش، بلوط، توسکا، ممرز و افرا)، جنگلهای شمال ایران شرایط ایدهآلی برای رشد قارچها دارند.
قارچهای خوراکی رایج در جنگلهای شمال ایران
برخی از قارچهای خوراکی که بهطور سنتی توسط مردم محلی شناخته و مصرف میشوند عبارتاند از:
۱. قارچ دکمهای وحشی (گونههای وحشی Agaricus)
- رنگ سفید تا کرم
- بوی مطبوع
- رشد در مراتع مرطوب و حاشیه جنگل
- ارزش غذایی بالا و پروتئین قابلتوجه
۲. قارچ قیفی یا صدفی وحشی
- کلاهک قیفیشکل یا صدفی
- معمولاً روی چوبهای پوسیده رشد میکند
- سرشار از فیبر و مواد معدنی
۳. قارچ دنبلان (ترافل جنگلی)
- زیر خاک و در نزدیکی ریشه درختان
- بسیار معطر و گرانقیمت
- ارزش غذایی و دارویی بالا
۴. قارچ چتری خوراکی
- کلاهک بزرگ و باز شده مانند چتر
- ساقه بلند و باریک
- در مراتع جنگلی و روشنهها دیده میشود
این قارچها معمولاً توسط افراد محلی باتجربه شناسایی میشوند و بخش مهمی از غذاهای بومی مناطق شمالی را تشکیل میدهند.
انواع قارچ های جنگلی و قارچهای سمی و خطرناک جنگلهای شمال ایران
در کنار گونههای خوراکی، قارچهای بسیار سمی نیز وجود دارند که شناخت آنها ضروری است:
۱. قارچ کلاهمرگ
- یکی از کشندهترین قارچهای جهان
- کلاهک سبز مایل به زرد یا سفید
- دارای سم آماتوکسین که باعث تخریب کبد میشود
- علائم مسمومیت با تأخیر (۶ تا ۱۲ ساعت بعد) ظاهر میشود
۲. قارچ مگسکش
- کلاهک قرمز با لکههای سفید
- ظاهر زیبا اما بسیار خطرناک
- باعث توهم، تهوع و اختلال عصبی میشود
۳. قارچهای سفید سمی شبیه دکمهای
- شباهت ظاهری زیاد به قارچهای خوراکی
- یکی از دلایل اصلی مسمومیتهای قارچی
- تشخیص آنها بدون دانش تخصصی دشوار است
۴. قارچهای تلخ و سیاهرنگ
- برخی گونههای تیرهرنگ و بدبو
- مصرف آنها موجب اسهال شدید و آسیب کلیه میشود
علائم مسمومیت با قارچهای سمی
- تهوع و استفراغ شدید
- اسهال و درد شکمی
- سرگیجه و توهم
- نارسایی کبد و کلیه
- کاهش هوشیاری
نکته مهم: در صورت مصرف اتفاقی قارچ ناشناس، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است و نباید منتظر برطرف شدن علائم شد.
باورهای غلط درباره تشخیص قارچ سمی
برخی باورهای رایج اما اشتباه:
- اگر حیوانات آن را بخورند، برای انسان هم بیخطر است
- اگر رنگ آن زیبا باشد، سمی نیست
- جوشاندن قارچ سم آن را از بین میبرد
این موارد هیچکدام معیار علمی ندارند و میتوانند بسیار خطرناک باشند.
اصول ایمنی در جمعآوری قارچهای جنگلی
- فقط قارچهایی را مصرف کنید که صددرصد شناسایی شده باشند.
- از جمعآوری قارچهای سفید ناشناس خودداری کنید.
- قارچهای خیلی جوان یا خیلی پیر را برندارید.
- قارچها را از کنار جادهها و مناطق آلوده جمع نکنید.
- از افراد متخصص یا منابع علمی معتبر کمک بگیرید.
نتیجهگیری انواع قارچ های جنگلی
جنگلهای شمال ایران به دلیل شرایط اقلیمی مناسب، میزبان گونههای متنوع قارچهای خوراکی و سمی هستند. این تنوع میتواند هم یک فرصت غذایی و دارویی باشد و هم تهدیدی جدی برای سلامت انسان در صورت شناسایی نادرست. آگاهی، آموزش و احتیاط مهمترین عوامل در بهرهبرداری ایمن از قارچهای جنگلی هستند. بهترین راهکار این است که مصرف قارچهای خودرو تنها توسط افراد آگاه و متخصص انجام شود تا خطر مسمومیتهای کشنده به حداقل برسد.
