کاخ چایخوران چالوس یکی از کاخ های مربوط به دوران پهلوی اول است که در شهر چالوس بنا شده و یکی از جاذبه های گردشگری این شهر است، از دلایل نامگذاری این کاخ به نام چای خوران ، اقامت کوتاه مدت شاه پهلوی به اندازه یک چای خوردن و استراحت کوتاه می باشد، اما در حقیقت این کاخ بنا به دستور رضا شاه در سال ۱۲۹۸ به منظور اشاعه فرهنگ چای نوشیدن بنا گردید .
محل قرار گیری کاخ در قسمتی از شهر چالوس است که دارای ارتفاع بالاتری نسبت به شهر است و در حال حاضر این منطقه به نام محوطه کاخ شناخته می شود، برای دید کاخ چایخوران باید از میدان معلم ( میدان مخابرات چالوس ) به وارد خروجی جنوبی میدان شوید و از پارک معلم بگذرید، روبروی شما یک خیابان مستقیم با شیب نسبتاً زیاد است که شما را به درب وردی کاخ چای خوران می رساند.
در سال های گذشته این کاخ در دست اداره میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان چالوس می بوده و کاربردی اداری داشت اما هم اکنون کاخ به بخش خصوصی واگذار گردیده است و ظاهراً برنامه هایی برای کاخ چایخوران تدارک دیده اند و بازسازی شده است.
این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا در محوطهای به وسعت حدود ۴۰۰۰ متر مربع و در یک طبقه و زیرزمین ساخته شده است. دو ورودی اصلی بنا در ضلعهای شرقی و غربی واقع هستند و فضاهای داخلی ساختمان از دو بخش اصلی و خدماتی تشکیل شده است که توسط راهروی میانی به هم متصل شدهاند. بخش اصلی این بنا شامل بالکن ستوندار شمالی و دو تالار مربع شکل در قسمت جنوبی و یک تالار مستطیلی در جهت شمالی-جنوبی میباشد که با تزئینات زیبای گچبری مزین شده است. بخش خدماتی شامل دو اتاق و آبدارخانه و دو ایوان در قسمتهای شرقی و غربی است. امروزه این مکان تاریخی زیبا به پادگان تبدیل شده است و آسیب چشمگیری دیده است.
اگر با اجاره ویلا در چالوس یا اجاره ویلا در نوشهر در نزدیکی کاخ چایخوران اقامت دارید حتماً سری به این کاخ در چالوس بزنید هر چند این کاخ هم همانند سایر مراکز و آثار تاریخی شهر چالوس با بی توجهی مسئولین رو به فراموشی و تغییر کاربری خود قرار دارند پس تا فرصت از دست نرفته با بازدید از این کاخ چند عکس یادگاری برای خود داشته باشید.
